බොහෝ දෙනා වාහනයක් මිලදී ගැනීමේදී "Hybrid" යන වචනය දුටු පමණින් එය ඉන්ධන ඉතිරි කරන බව සිතති. නමුත් Hybrid තාක්ෂණයේ ප්‍රභේද ගණනාවක් ඇත. ඔබේ අවශ්‍යතාවයට ගැලපෙන වාහනය තෝරා ගැනීමට නම්, බොනට් එක යට සිදුවන මෙම තාක්ෂණික ක්‍රියාවලිය ගැන නිවැරදි අවබෝධයක් තිබීම අත්‍යවශ්‍යයි.

Figure 1: මෝටර් රථ තාක්ෂණයේ පරිණාමය

1. සාමාන්‍ය පෙට්‍රල්/ඩීසල් එන්ජින් (Internal Combustion Engine - ICE)

අප කවුරුත් හොඳින් දන්නා සාම්ප්‍රදායික තාක්ෂණයයි. (උදා: Toyota Vitz, Suzuki Alto (India), Land Cruiser)

• තාක්ෂණික ක්‍රියාවලිය: මෙහි සිදුවන්නේ ඉන්ධන දහනය කර, පිස්ටන් (Pistons) ඉහළ පහළ යවා එම බලය කෙලින්ම රෝද වෙත ලබා දීමයි.
• තාක්ෂණික ගැටළුව (Thermal Efficiency): මෙය තාක්ෂණිකව ඉතා අකාර්යක්ෂම (Inefficient) ක්‍රමයකි. පෙට්‍රල් ලීටරයක් දහනය කරන විට එයින් ලැබෙන ශක්තියෙන් රෝද කරකැවීමට වැය වන්නේ 20% - 30% ක් පමණි. ඉතිරි 70% ම තාපය (Heat) සහ ශබ්දය ලෙස අපතේ යයි.
• නඩත්තුව: එන්ජින් ඔයිල්, ෆිල්ටර්, ප්ලග්, බෙල්ට් වැනි නඩත්තු (Maintenance) කොටස් ඉතා ඉහළයි.

2. මයිල්ඩ් හයිබ්‍රිඩ් (Mild Hybrid - MHEV / SHVS)

බොහෝ දෙනා රැවටෙන තාක්ෂණයකි. "Hybrid" ලාංඡනය තිබුණද මෙය පූර්ණ හයිබ්‍රිඩ් රථයක් නොවේ. (උදා: Suzuki Wagon R FZ/Stingray, Suzuki Swift RS)

• තාක්ෂණික ක්‍රියාවලිය: මෙහි වාහනය ධාවනය කිරීමට වෙනම විදුලි මෝටරයක් නැත. ඇත්තේ එන්ජිමට සවි කළ කුඩා ISG (Integrated Starter Generator) එකක් පමණි.
• වෙනස: මෙම වාහන විදුලියෙන් පමණක් (EV Mode) ධාවනය කළ නොහැක.
• කාර්යය: මෙය සිදු කරන්නේ වාහනය පණගැන්වීමට සහය වීමත් (Start-Stop), එන්ජිම මත ඇති බර (Load) තරමක් අඩු කිරීමත් පමණි. එමගින් සුළු ඉන්ධන වාසියක් ලැබේ.

3. සාම්ප්‍රදායික හයිබ්‍රිඩ් (Full Hybrid / HEV)

ලංකාවේ බහුලවම භාවිතා වන තාක්ෂණයයි. (උදා: Toyota Aqua, Toyota Prius, Honda Fit/Vezel)

• තාක්ෂණය (Series-Parallel Hybrid): මෙහි පෙට්‍රල් එන්ජිමක් සහ ප්‍රබල විදුලි මෝටරයක් (Electric Motor) යන දෙකම ඇත. මේ දෙකම රෝද කරකැවීමට සම්බන්ධ වේ.
• විශේෂත්වය: වාහනය නතර කර පණගන්වන විට සහ අඩු වේගයේදී (උදා: 40kmph ට අඩු) පෙට්‍රල් එන්ජිම සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාවිරහිත වී, බැටරියෙන් පමණක් (EV Mode) ධාවනය වේ. වේගය වැඩි කරන විට එන්ජිම පණ ගැන්වී මෝටරයට සහය වේ.
• Regenerative Braking: ඔබ තිරිංග තද කරන සෑම විටම, රෝද වල වේගය භාවිතා කර මෝටරය කරකවා (Dynamo effect), එමගින් විදුලිය නිපදවා බැටරිය චාජ් කරයි. මේ නිසා බාහිරින් ප්ලග් කිරීමට අවශ්‍ය නැත.

4. ප්ලග්-ඉන් හයිබ්‍රිඩ් (Plug-in Hybrid - PHEV)

මෙය Hybrid සහ Electric වාහන අතර මැද පාලමයි. (උදා: Mitsubishi Outlander PHEV, Toyota Prius Prime)

• තාක්ෂණික වෙනස: සාමාන්‍ය Hybrid රථයක බැටරිය ඉතා කුඩාය (0.7 kWh - 1.5 kWh). නමුත් PHEV රථයක ඊට වඩා 10 ගුණයක් පමණ විශාල බැටරියක් (10 kWh - 15 kWh) ඇත.
• වාසිය: ඔබට නිවසේ විදුලි පේනුවට සම්බන්ධ කර (Plug-in) බැටරිය චාජ් කළ හැක. එසේ චාජ් කළ පසු, පෙට්‍රල් බිංදුවක්වත් වැය නොකර කිලෝමීටර් 40-60 ක් පමණ ධාවනය කළ හැක.
• ගැලපෙන්නේ කාටද? දිනපතා කාර්යාලයට යාමට (Daily Commute) පමණක් වාහනය භාවිතා කරන අයට මෙය 100% ක් Electric Car එකක් ලෙස භාවිතා කළ හැකි අතර, දුර ගමන් යාමේදී පෙට්‍රල් එන්ජිම භාවිතා කළ හැකි නිසා චාජ් කිරීමේ බියක් (Range Anxiety) නැත.

5. සීරීස් හයිබ්‍රිඩ් (Series Hybrid / e-Smart / e-Power)

මෑතකදී ජනප්‍රිය වූ Daihatsu Rocky සහ Nissan e-Power තාක්ෂණයයි. මෙය තාක්ෂණිකව අනෙක් සියල්ලටම වඩා වෙනස්ය.

• තාක්ෂණික රහස: මෙහි එන්ජිම රෝද සමග කිසිදු යාන්ත්‍රික සම්බන්ධයක් (No Mechanical Connection) නැත. එන්ජිම කැරකෙන්නේ රෝද කරකැවීමට නොව, විදුලිය නිපදවන ජෙනරේටරයක් (Generator) ලෙස ක්‍රියා කිරීමට පමණි.
• ධාවනය: රෝද කරකවන්නේ 100% ක්ම විදුලි මෝටරය මගිනි. එන්ජිම ක්‍රියාත්මක වන්නේ බැටරියට අවශ්‍ය විදුලිය නිපදවීමට පමණි.
• රියදුරාට දැනෙන වෙනස: Gear මාරු වීමක් දැනෙන්නේ නැත (Seamless Acceleration). EV රථයක මෙන් පාගන විටම ඇදී යන බලයක් (Instant Torque) ඇත. නගරයේ තදබදයේදී (City Traffic) ඉතා ඉහළ ඉන්ධන කාර්යක්ෂමතාවයක් ලබා දෙයි.

6. පූර්ණ විද්‍යුත් වාහන (Battery Electric Vehicle - BEV)

අනාගතය මෙයයි. (උදා: Nissan Leaf, Tesla Model 3)

• සරල බව: එන්ජිමක් නැත (No Engine). ගියර් බොක්ස් නැත (No Transmission). සයිලන්සර්, ස්පාර්ක් ප්ලග්, රේඩියේටර්, ඔයිල් ෆිල්ටර් කිසිවක් නැත.
• කාර්යක්ෂමතාව: අපි මුලින් කතා කළ පෙට්‍රල් එන්ජිම 30% ක් කාර්යක්ෂම වන විට, විදුලි මෝටරයක් 90% - 95% ක් කාර්යක්ෂම වේ. එනම් බැටරියේ ඇති ශක්තියෙන් 90% ක්ම රෝද කරකැවීමට යොදා ගනී.
• නඩත්තුව: ඉතාම අවමය. ප්‍රධාන නඩත්තුව වන්නේ ටයර්, වයිපර් සහ කැබින් ෆිල්ටර් මාරු කිරීම පමණි.